Skip to content

Inne

Eseje – poświęcone muzyce, literaturze i teatrowi – publikowałem także w innych czasopismach – „Dwutygodniku” i „Nietak!cie”, a także w programach teatralnych i festiwalowych (Opera Bałtycka w Gdańsku, Nostalgia Festival w Poznaniu) i na Blogu Cyfrowej Biblioteki Narodowej „Polona”. Publikowałem również wywiady i teksty naukowe.

Pełna lista esejów opublikowanych w innych czasopismach
  1. Muzyka Grzegorzewskiego. Teatr Szymańskiego, „Dwutygodnik” 2013 nr 104 [tekst online]
  2. Dramaty (nie)sceniczne. O modernizmie Stefana Żeromskiego, blog.polona.pl, Przegląd Cyfrowej Biblioteki Narodowej [tekst online]
  3. „Tosca” przełomu. „Tosca” przesilenia, tekst w programie opery Tosca, Opera Bałtycka w Gdańsku, 2015
  4. Arvo Pärt. Nostalgia w harmonii sfer, tekst w katalogu Nostalgia Festival Poznań 2015 [tekst online]
  5. Krystyna Feldman: Niepozorna dama sceny, „Nietak!t” 2015 nr 20
Pełna lista opublikowanych relacji i recenzji
  1. Między logiką a krytyką, „Ruch Muzyczny” 2013 nr 12 [tekst online]
  2. Spotkania i koncerty De Musica, „Ruch Muzyczny” 2013 nr 10 [tekst online]
  3. „Notatnik teatralny” o Mykietynie, „Ruch Muzyczny” 2014 nr 1 [tekst online]
  4. Gdzie ten Beckett?, „Ruch Muzyczny” 2015 nr 1 [tekst online]
  5. Sikorski w TR Warszawa , „Ruch Muzyczny” 2015 nr 5 [tekst online]
  6. Krauzego portret wielokrotny, „Ruch Muzyczny” 2015 nr 6 [tekst online]
  7.  Skrywana zmienność, „Ruch Muzyczny” 2017 nr 5
  8. Muzyka pytań najważniejszych, „Ruch Muzyczny” 2017 nr 9 [tekst online]
Pełna lista opublikowanych wywiadów
  1. „Patrzę: stół, myślę: stół. Niedobrze ze mną” (wywiad z Anną Ułas i Anną Gryszkówną), „Nietak!t” 2014 nr 16 – 17
  2. To uczeń tworzy mistrza (wywiad z Jerzym Radziwiłowiczem), „Nietak!t” 2014 nr 19 [tekst online]
  3. Komponowanie muzyki teatralnej to improwizacja (wywiad z Janem Duszyńskim), „Teatr” 2017 nr 7-8
Pełna lista opublikowanych tekstów naukowych

Monografie

  1. Teoria polskiego dramatu postsakralnego na przykładzie twórczości Stanisława Wyspiańskiego i Tadeusza Różewicza, Wydawnictwo: Wydział Polonistyki UW, 2017, ISBN: 978-83-65667-25-0, 134 strony [link do strony wydawnictwa]

Artykuły w czasopismach i tomach zbiorowych

  1. Dwie Wenecje, dwa modernizmy. Josif Brodski Tomasa Tranströmera, „Przekładaniec” 2015 nr 30 (Brodski) [tekst online] 
  2. Postmodernistyczna symfonia filmu, „Ekrany” 2016 nr 3-4 (31 -32) [tekst online]
  3. Dadaizm w rękach(post)modernisty; wybrane spektakle Jerzego Grzegorzewskiego z lat 1982–2005 [w:] Impuls dadaistyczny w polskiej sztuce i literaturze dwudziestowiecznej, red. Paulina Kurc-Maj, Paweł Polit, Łódź 2017 [link do strony wydawnictwa]
  4. Polski dramat postsakralny – polski dramat posthistoryczny. Rozpoznania wstępne [w:]  W teatrze dziejów. Dramat historyczny ostatnich 150 lat: problemy lektury, red. Maria Jolanta Olszewska, Dawid Osiński, Warszawa 2016 [link do strony wydawnictwa]
  5. (Auto)kreacje pamięci. Kilka uwag o Matka odchodzi Tadeusza Różewicza [w:] „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia” 2017 vol. 35 (nr 1)

Jerzego Grzegorzewskiego i Pawła Szymańskiego próbowano łączyć z postmodernizmem, ale wymykali się i tym opisom, wikłając odbiorców i teoretyków w coraz to nowe fałszywe tropy. Ich dzieła rzadko funkcjonowały jako jednoznaczne manifesty; zamknięte w niezrozumiałych formach, pełne były wewnętrznych sprzeczności – jak warszawska „Nie-boska komedia” Grzegorzewskiego czy „Koncert fortepianowy” Szymańskiego.

Skąd takie zestawienie? Ci dwaj artyści nigdy się na swojej twórczej drodze nie spotkali – reżyser pozostawał wierny Stanisławowi Radwanowi, Szymański pracował w teatrze bardzo sporadycznie, najczęściej przy spektaklach Krystiana Lupy. Jak porównać materie tak różne – wielowymiarowe dzieło teatralne z utworem muzycznym, który operuje jedynie dźwiękiem? Twórczość Szymańskiego jednak swobodnie otwiera się na kulturowe retrospekcje, nie tylko na poziomie historii muzyki, a teatr Grzegorzewskiego jest cały skonstruowany z literackich odniesień, cytatów, przetworzonych przedmiotów. To gabinety krzywych zwierciadeł, w których odbijają się dawne dzieła.

(Muzyka Grzegorzewskiego. Teatr Szymańskiego, „Dwutygodnik” 2013 nr 104 – cały tekst)

Kosmosem muzyki Arvo Pärta rządzi liczba, niezmienny porządek przejrzystych struktur, rygor dokładnie wyznaczonych dźwiękowych zasad. Tu nie ma miejsca na przypadek, żywioł improwizacji, emocjonalne rozstrojenie. Czas płynie powolnym rytmem długich fraz, odmierzany odwiecznym trwaniem świętego świata. Ta muzyka ma swoje twarde podstawy, nienaruszalne korzenie, ścisłe reguły. Zdawałoby się, że nie da się z nią rozmawiać, wchodzić w emocjonalny dialog, że ta prosta symetria odrzuca przeżywanie, zabija ciało, znieczula zmysły. Dzieje się jednak całkiem inaczej i dokonuje się coś absolutnie niemożliwego. Kompozycje Arvo Pärta wzruszają, wywołują zachwyt, nie pozostawiają obojętnym. Jest w tych dźwiękach jakieś głębokie przeżycie, żarliwe wyznanie wiary, ujmująca, pokorna – całkowicie niebywała – szczerość. Ale i coś jeszcze: próba odnalezienia czegoś dawno utraconego – dziecięcej prostoty, świętego porządku rzeczy, głosów utraconej ojczyzny. Brak, który się czasem objawia, ale którego nigdy nie można wypełnić, który pulsuje delikatnymi ukłuciami, drobnymi rozdarciami. Punctum niepewności. Nostalgia.

(Arvo Pärt. Nostalgia w harmonii sfer, tekst w katalogu Nostalgia Festival Poznań 2015 – cały tekst)

Tosca Giacomo Pucciniego została po raz pierwszy pokazana w Teatro Constanzi w Rzymie, 14 stycznia 1900 roku. W tym samym roku w Weimarze, umiera pogrążony w obłędzie Friedrich Nietzsche, a w podłym paryskim hoteliku opuszcza ziemski świat, nie w lepszym zdrowiu, Oscar Wilde. Odchodzi pierwsze pokolenie twórców, którym do wyrażenia doświadczenia nowoczesności nie wystarczał romantyczny i realistyczno – naturalistyczny paradygmat. Rodzi się modernizm. Jednak autorzy starego porządku nie zamierzali tak łatwo ustępować – w końcu żyje jeszcze największy naturalista Zola, z powodzeniem dramaty wystawia Czechow, romantyzujące powieści historyczne pisze Sienkiewicz. W tym momencie na sceny wchodzi Tosca – dzieło, które jest dzieckiem swego dziwnego czasu przełomu i przesilenia – gdy Ci odchodzący nie zdążyli jeszcze umrzeć, a ci, co mają nadejść – na dobre się narodzić.

(„Tosca” przełomu. „Tosca” przesilenia, tekst w programie opery Tosca, Opera Bałtycka w Gdańsku, 2014)